Zachowanie uczącego się

Zachowanie uczącego się może być przy tym bardziej bierne lub czynne. Postawa czynna polega z jednej strony na tym, iż koncentruje się uwagę na prezentowanej treści, a z drugiej na tym, iż przy kolejnych powtórzeniach usiłuje się odtwarzać samodzielnie z pamięci jak największą ilość fragmentów danego materiału, a uzupełnia się spostrzeganiem jedynie luki pamięciowe (metoda recytowania). Mimochodem nadmieniamy, iż z wielu badań (Witaseka, Kacaro-wa, Gatesa)' wynika większa skuteczność czynnego odtwarzania od samego tylko koncentrowania uwagi na treści me-morowanejz. Ilość powtórzeń lub czas potrzebny do bezbłędnego odtworzenia materiału jest z jednej strony miarą jego trudności dla danej jednostki, a z drugiej wskaźnikiem trafności danej szczegółowej taktyki zapamiętywania. Potrzeba i skuteczność powtórzeń tłumaczona bywa w ten sposób, iż przez powtarzanie skojarzenia nie tylko tworzą się (do tego wystarczy tylko jednorazowe zetknięcie), lecz również wzmacniają.